CHP İstanbul Milletvekili Sezgin Tanrıkulu, 28 Nisan Dünya İş Sağlığı ve Güvenliği Günü için hazırladığı Türkiye’de İş Sağlığı ve Güvenliği Hak İhlalleri Raporu’nu yayımladı. Rapora göre AKP hükümetleri döneminde en az 26 bin 407 işçi iş cinayetlerinde öldü, koronavirüs nedeniyle 861 işçi hayatını kaybetti. Koronavirüs nedeniyle ölen işçi sayısında sanayinin yoğun olduğu iller başı çekti. İstanbul’da 178, Ankara’da 42, İzmir’de 41, Kocaeli’de 38, Bursa’da 33 işçi öldü.
“ANMASI DA YASAK”
Tanrıkulu, yaptığı değerlendirmede iş cinayetlerinde yaşamını yitirenlerin yakınlarının her ayın ilk pazar günü İstanbul’daki Galatasaray Meydanı’nda anma düzenlediğini ancak bunun yasaklandığını belirterek, “Aylardır o toplantıyı yapamıyorlar. Yasağın ortadan kaldırılması için çalışma yaptık ama kaldırılmadı” dedi. Tanrıkulu 28 Nisan’ın anma ve yas günü olarak kabul edilmesi için TBMM’deki bütün siyasi partilere çağrıda bulundu.
Raporda pandemi nedeniyle işten çıkarmanın yasaklanmasını ardından “ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık” gerekçesiyle işçinin Sosyal Güvenlik Kurumu’ndan çıkışının yapıldığı 29 No’lu kod ile 177 bin işçinin işten atıldığı kaydedilerek, “Yani her ay yaklaşık 15 bin işçi Kod-29 gerekçesiyle işten çıkarılmıştır. İşçilerin ve sendikaların tepkileri üzerine SGK, 1 Nisan 2021 tarihli 2013/11 sayılı genelgesiyle Kod-29’da değişiklik yapmış ve genelge ile ‘ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan haller ve benzerleri’ hallerin tamamı için ayrı kodlar belirlenmiştir. SGK’nın ‘olası sorunların önüne geçileceği’ yönündeki açıklamasına karşın, DİSK-AR’ın raporlarında düzenlemenin yararı olmayacağı belirlenmiştir” denildi.
Raporda pandemi döneminde işsizliğin de arttığına dikkat çekilerek, veriler “Geniş tanımlı işsiz sayısı (atıl işgücü) 10 milyon 20 bin oldu, geniş tanımlı işsiz sayısı son bir yılda yaklaşık 3 milyon kişi arttı. Dar ve geniş tanımlı işsizlik arasındaki fark yaklaşık 6 milyon” diye aktarıldı.
Raporda ekonomik gerekçeler ve mobbing nedeniyle 7 yılda intihar eden işçi sayısının 502 olduğu da açıklanarak, “15-17 yaş arası 6 işçi, 18-27 yaş arası 77 işçi, 28-50 yaş arası 330 işçi, 51-64 yaş arası 68 işçi, 65 yaş üstü 5 işçi ve 16 işçinin yaşı belirlenemedi” diye intihar eden işçilerin yaş aralığı anlatıldı.
TÜRKİYE’DE İSİG’İN DURUMUNU ÖZETLEDİ
Tanrıkulu raporunda Türkiye’deki İSİG’in durumunu şöyle özetledi:
- İş cinayetlerinin adli ölümleri aştığı günümüzde bu ölümlere fıtrat değil cinayet demek gerekmektedir. Denetimsizlik, yoksulluk gibi faktörler iş cinayetlerine davetiye çıkarmaktadır.
- İşyeri ve işçi güvenliği eğitimini angarya gören anlayış maalesef ki bu yaşanan ölümlerin sorumlusudur.
- Türkiye’de iş cinayeti sonucu binlerce insan yaşamını yitirmektedir. Oysa bu rakamın buz dağının görünün yüzü olduğunu bilmekteyiz.
- Kayıtsız çalışan işçilerin geçirdikleri kazaların hastanelere ne olarak geçildiği meçhul.
- Kar odaklı anlayış, işçileri ölümle yaşam arasındaki çizgide açlık oyunları oynamaya zorlamaktadır.
- Hükümet politikalarıyla Anayasaya aykırı hareket edilerek patronların sırtı sıvazlanmakta ve işçileri adeta ölüme gönderilmektedir.
- İş cinayetlerinin önemli bir boyutu da iş güvencesinin olmadığı esnek çalışma koşullarının çocuklar üzerindeki ağır etkisidir. Çocuklar, kadın, göçmen ve yaşlılarla beraber güvencesiz çalıştırmanın ihtiyaç duyduğu ucuz emek gücünün temelini oluşturmaktadır.
- Sosyal güvenlik sisteminde çocukların korunup çocuk işçiliğinin yasaklanması gerekirken, çocuklar iş cinayetlerine kurban gitmektedir.