Son yıllarda çok sık duyduğumuz anemi hastalığı kan değerlerinin düşmesiyle ortaya çıkıyor. Özellikle büyüme çağındaki çocuklarda, kadınlarda ve yaşlılarda daha fazla görülüyor.
Kansızlık ya da anemi, vücutta organ ve dokulara yeterli düzeyde oksijen taşımak için gerekli miktarda sağlıklı kırmızı kan hücresi bulunmadığı zaman ortaya çıkan bir durumdur. Dolaşımda bulunan kırmızı kan hücrelerinin sayısında azalma olduğu zaman kansızlık meydana gelir. Genellikle diğer hastalıklara bağlı olarak vücudun sağlıklı kırmızı kan hücresi üretme kabiliyeti etkilendiğinde veya anormal olarak kırmızı kan hücresi yıkımı veya kaybı arttığında ortaya çıkar. Anemi, dünya nüfusunun yaklaşık %24,8’ini etkiler. Okul öncesi çocuklar en fazla risk altındadır ve bu yaş grubunda dünya genelindeki %47 oranında anemi geliştiği tahmin edilmektedir.
Anemi oksijen yetersizliğinden dolayı tüm iç organları ve kasları zorlarken, vücutta ağrılara, duygu durum bozukluklarına, unutkanlığa, el ve ayaklarda da uyuşmalara neden olabiliyor.
KANSIZLIK NEDİR?
Kansızlık ya da anemi nedir sorusunun cevabı: Kanda yeterince sağlıklı kırmızı kan hücresi veya hemoglobin olmadığında ortaya çıkan bir durumdur şeklinde verilebilir. Hemoglobin, kırmızı kan hücrelerinde bulunan, oksijenin taşınmasında sorumlu moleküldür. Vücutta çok az sayıda veya anormal yapıda kırmızı kan hücresi varsa veya hemoglobinlerin yapısı anormal veya miktarı düşükse anemi belirtileri ortaya çıkar. Yorgunluk, halsizlik gibi kansızlık belirtileri, vücut dokularına yeterince oksijen götürülememesi sonucunda gelişir.
KANSIZLIK BELİRTİLERİ NELERDİR?
Anemi belirtileri aneminin altında yatan nedene bağlı olarak değişebilir. İşte kansızlık belirtileri şu şekildedir:
- Yorgunluk
- Halsizlik
- Kalp ritminde düzensizlik
- Baş ağrısı
- Konsantrasyon eksikliği
- Baş ağrısı
- Göğüs ağrısı
- Zayıflık
- Dudaklarda çatlak, ağız kenarında yaralar
- Saçlarda dökülme
- Tırnaklarda kırılma
KANSIZLIK HANGİ HASTALIKLARA YOL AÇAR?
Kansızlık vücudun zorlanmasına neden oluyor. Kansızlık durumunda vücutta hipoksi, denilen oksijen yetersizliği başlıyor ve dokulara daha az oksijen gidiyor. Demir eksikliğine bağlı kansızlık uzun sürdüğü takdirde zorlanmanın sonucu kalpte büyüme ve kalp yetmezliği meydana gelebiliyor. Akciğer zorlandığında nefes darlığı şikayetleri başlıyor. Dokulara az oksijen gitmesi sonucu organların yanı sıra kas ve beyinde zarar görebiliyor. Duygu durum bozuklukları, kramplar, unutkanlık ve ağrı gelişebiliyor. Ayrıca yemek borusu, mide ve bağırsak kanserlerinde genellikle ilk olarak kansızlık bulgusu ortaya çıkabilir.
KANSIZLIĞA HANGİ YİYECEKLER İYİ GELİR?
- Tahin – pekmez: Özellikle olması gereken kilonun çok altında olan kişilere tahin – pekmez karışımı öneriliyor. Tam bir vitamin deposu olan bu gıdalar kan yapıcı özelliklere de sahiptir.
- Et: Hem kırmızı hem beyaz et türleri kansızlığa iyi gelen besinler arasında yer almaktadır. Etleri kızartmak yerine buğulama ya da ızgara şeklinde hazırlamak çok daha sağlıklı beslenmek için idealdir.
- Kuru üzüm ve kuru yemişler: Öğün aralarında sıklıkla ceviz, badem ve fıstık gibi kuru yemişler tüketilmelidir. Vücudun demir ihtiyacını karşılayan bu yemişler dışında kuru üzüm de istenildiği kadar tüketilebilir.
- Portakal, dut, muz, çilek ve kavun gibi meyveler
- Somon, ton balığı
- Maydanoz, nane, ıspanak roka, brokoli, pazı gibi yeşil sebzeler
TEDAVİ EDİLMEZSE BİRÇOK SORUNA YOL AÇIYOR
Kansızlığın tedavi edilmemesi vücudun zorlanması anlamına geliyor. Çünkü kansızlık durumunda vücut, hipoksi denilen oksijen yetersizliğini yaşıyor. Bu tabloda dokulara gitmesi gereken oksijen gidemediği için bütün organlar zorlanmaya başlıyor. Demir eksikliğine bağlı kansızlık uzun sürdüğünde, zorlanmaya bağlı olarak kalp büyüyor ve kalp yetmezliği oluşabiliyor. Akciğerler zorlandığından, nefes darlığı oluşuyor. Dokulara az oksijen gittiğinden, dokunun oksijensiz kalması sonucu tüm iç organlar ve kaslar zorlanıyor. Yaygın ağrılar, kramplar, unutkanlık ve duygu durum bozuklukları görülebiliyor. Eller uyuşmaya başlıyor.
TEDAVİ YÖNTEMLERİ
Anemi tedavisi, aneminin türüne, seyrine ve şiddetine göre değişiklik göstermektedir. Tedavide temel hedef anemiye neden olan durumu ortadan kaldırmaktır. Demir eksikliği ve folik asit nedeniyle oluşan anemi için hekimin tavsiye edeceği yeşil ağırlıklı sebze ve meyvelerin tüketilmesi önerilmektedir.
Ayrıca bunları dışarıdan alınacak bir takım takviyelerle yapmak da mümkündür. B12 eksikliğine bağlı gelişen anemi içinse damla veya enjeksiyon yardımıyla vitamin takviyesi verilebilir.
Eğer anemi ilerlemiş ve tehlikeli bir noktaya gelmişse kan ve ilik kök hücre nakli yapılabilir. Ya da anemiye neden olan ve hayatı tehdit eden ciddi bir kanamanız varsa hekiminiz tarafından cerrahi bir operasyon da tavsiye edilebilir.