Normalde yalnızca ileri yaştaki hastalıklar arasında görülen demans, beklenmedik biçimde çok daha genç yaşlarda da etkisini gösterebiliyor. Finlandiya’da yürütülen ve tıp camiasında büyük yankı uyandıran yeni bir çalışma, erken başlangıçlı demansın sinyallerinin laboratuvar ortamında değil, hastaların iş ve finansal yaşamlarında ortaya çıktığını ortaya koydu. Yaklaşık 7 bin kişinin 12 yıl kesintisiz izlemede olduğu boylamsal araştırma, bilişsel geriliğin resmi tanı konulmadan tam 15 yıl önce mesleki üretkenliği bozduğunu netleştirdi.
Tıbbi literatürde semptomların 65 yaşından önce belirginleşmesi hâli “erken başlangıçlı demans” olarak adlandırılıyor. Bu tablon, demans vakalarının yaklaşık yüzde 5’lik kısmını oluşturuyor ve bireyleri 40’lı, 30’lu hatta nadiren 20’li yaşlarda yakalayabiliyor.
Uzmanlar, hastalığın bu erken döneminin mevcut nörolojik yöntemlerle teşhis edilmesini oldukça güçleştirdiğini belirtiyor. Finlandiyalı bilim insanlarının geliştirdiği yeni yaklaşım ise bireylerin mesleki performans eğrilerini ve kariyerlerindeki mali değişimleri inceleyerek hastalığı beyin hasarı başlamadan yıllar önce ortaya koymayı hedefliyor.
Nöroloji Uzmanı Dr. Eino Solje önderliğinde yürütülen çalışma, erken başlangıçlı demans hastalarının bilişsel yetenek kaybı nedeniyle iş hayatında hızla gerilediğini gösterdi. Klinik veriler, bu hastaların resmi bir teşhis almadan 15 yıl öncesinden sağlıklı akranlarına kıyasla yılda ortalama 13 bin 800 dolar daha az kazanmaya başladığını ortaya koyuyor.
Hastalığın sinsice ilerlediği uzun süreçte, iş gücü üretkenliğindeki düşüşün hasta başına toplamda yaklaşık 86 mil bin dolarlık birikimli gelir kaybına yol açtığı hesaplandı. Dr. Eino Solje şu değerlendirmeyi yaptı: “Erken başlangıçlı demans, bireyleri hayatlarının en üretken ve kariyer odaklı dönemlerinde vuruyor. Henüz unutkanlıklar başlamadan çok önce, iş becerilerinde azalma, sık iş değiştirme, işsizlik süreçlerinin uzaması ve planlanandan çok daha erken emekli olma gibi mali göstergeler kendisini fark ettiriyor.”
Demansın erken evrelerinde iş gücü ve odaklanma kayıplarını engellemeye yönelik çalışmalar sürüyor. Uzmanlar genç yaş grubundaki kişilerde iş performansındaki düşüşlerin yanı sıra şu sinsi belirtilere karşı ailelerin dikkatli olmasını istiyor: Planlı randevuları ve ajandaları unutmak, daha önce kolaylıkla yapılan rutin işleri yerine getirmekte güçlük çekmek, odaklanma problemleri yaşamak ve normal diyalogları sürdürürken ayrıntıyı kaçırmak.
Hastalığın ilerleyen evrelerinde bu tabloya eşlik eden ciddi duygu durum dalgalanmaları, zaman ve mekân algısının zayıflaması ile en yakın aile üyelerine karşı bile nedensiz bir şüphe hissi ekleniyor. Günümüzde demansı tamamen ortadan kaldıran bir tedavi yöntemi bulunmamasına rağmen erken teşhis sayesinde uygulanan modern ilaç tedavileri, hastalığın beyindeki ilerleme hızını belirgin biçimde yavaşlatarak bireylerin sosyal ve mesleki hayata daha uzun süre bağlı kalmasını sağlıyor.
GENÇ YAŞTA BUNAMA VAKALARI TIRMANIŞTA
Bu süreçte karşılaşılan kayıplar, mesleki başarı ve kazançtaki düşüş ilk işaret olarak öne çıkıyor.
MESLEKİ BAŞARI VE KAZANÇTAKİ DÜŞÜŞ İLK SİNYAL
Hastaların bilişsel gerilemesi nedeniyle kararlı bir iş üretimi sağlayamama, kariyerlerinde gerilemeye yol açıyor.
GÜNLÜK İŞLERDE ZORLANMA VE ŞÜPHECİLİĞE DİKKAT
Planlı iş akışlarını takipte güçlük çekme, ayrıntıları kaçırma ve güven kaybı gibi belirtilerin aileler tarafından fark edilmesi önemli bir erken uyarı olarak öne çıkıyor.
Yorumlar kapalı.